یکی از چالش¬های جهان امروز، بحران کم آبی است و برای حل این مشکل کشورهای مختلف باید منابع آبی خود را به بهترین نحو مدیریت کنند. تجربه نشان می¬دهد نگرانی¬¬های موجود در خصوص کم آبی و بحران آب موجب بروز تنش و اختلاف در مناطق مختلف جهان به¬خصوص کشورهای فقیر خواهد شد. رشد جمعیت و رشد اقتصادی، بحران کم آبی را تشدید می¬کند. بر اساس آمارهای سازمان ملل، بیش از 2/1 میلیارد نفر معادل 20 درصد جمعیت کره زمین از دستیابی به آب کافی سالم محروم هستند و این رقم تا سال 2025 به بیش از 3 میلیارد نفر خواهد رسید. 
در حال حاضر آن قدر که مردم زلزله و سیل را بلایای طبیعی خانمان برانداز می¬دانند، به خشکسالی اهمیت نمی¬دهند. هر چند روزنامه¬ها و مجله¬ها  نیز به دیگر بلایای طبیعی بیشتر از این موضوع می¬پردازند اما خشکسالی پدیده ای است خزنده با تلفات انسانی کم و تلفات اقتصادی بسیار بالا، لذا به¬منظور توسعه پایدار در جوامع رو به رشد، برنامه ریزی کلان و درازمدت در زمینه مدیریت تأمین و مصرف منابع آبی ضروری است. 

مفهوم کم آبی جهانی
منظور از کم آبی، کم بودن آب با فرمول H2O در جهان نیست بلکه مفهوم آن، نبود آب کیفی قابل بهره برداری مستقیم برای آشامیدن، بهداشت فردی، کشاورزی، صنایع و آبادانی است که آن را کم آبی کیفی می¬توان نامید. 

عوامل کم آبی 
1- افزایش جمعیت، گسترش شهرنشینی، توسعه صنعت و افزایش تقاضای مصرف 
افزایش جمعیت باعث افزایش تقاضا و افزایش سرانه مصرف در همه ابعاد آن شامل مصارف آشامیدنی، بهداشتی و غیره از یک سو و افزایش پساب تولیدی از سوی دیگر می¬شود. در سال ۱۳۳۷ جمعیت ایران ۱۶ میلیون بود و حالا ۷۰ میلیون است؛ در حالی که میزان آب ثابت مانده است. کشور ما در منطقه خاورمیانه قرار دارد و از نظر میزان بارندگی فقیر است. با این که میزان بارش در شمال کشور زیاد است ولی این بارندگی¬ها هم گاه زمانی رخ می¬دهد که چندان به آن نیاز نیست و سه ماه تابستان که موقع برنج کاری است، این مناطق آب ندارد. از این رو حتی در پرباران¬ترین نقطه کشور هم ناچاریم از آب زیرزمینی استفاده کنیم که این موضوع موجب پایین رفتن سطح آب¬های زیرزمینی و تبدیل چاه¬های نیمه عمیق به چاه¬های عمیق و نیز خشک شدن بعضی از قنات¬ها شده است و به این ترتیب بحران منابع آبی هر ساله شدت بیشتری می¬گیرد.  
2- تغییرات جوی و عدم ثبات در الگوهای بارندگی 
تغییرات جوی از قبیل گرم شدن کره زمین، تخریب لایه اوزن، افزایش گازهای گلخانه ای و غیره بر الگوهای بارندگی تأثیر می¬گذارند و باعث بروز پدیده¬هایی مانند خشکسالی، باران¬های سیل آسا و باران¬های اسیدی می¬شوند. 
3- تداوم مدیریت سنتی در بهره برداری و مصرف آب درکشاورزی و صنعت
افزایش جمعیت و به دنبال آن افزایش تقاضا در بخش¬های مختلف از جمله صنعت و کشاورزی نیازمند استفاده بهینه از منابع آبی موجود به¬ویژه منابع آب تجدیدپذیر در اکثر بخش¬هاست.
مصرف غیراقتصادی منابع آب¬های زیرزمینی باعث افت سطح آب¬های زیرزمینی و تغییر کیفیت آب به سوی شوری (افزایش یون سدیم آب با هدایت الکتریکی بالا) و تلخی می¬شود که نه تنها خروج منابع آب از استانداردهای آشامیدنی را در پی دارد بلکه مصرف آب در بخش کشاورزی و صنعت را نیز با محدودیت مواجه خواهد کرد.
امروزه فناوری آبیاری به سوی آبیاری قطره ای و آبیاری تحت فشار هدایت شده که افزایش بهره¬وری و کاهش مصرف منابع آبی از نتایج آن است. 
4- آلودگی¬های زیست محیطی 
آلاینده¬های مهم منابع آبی شامل فاضلاب¬های شهری،‌ صنعتی و حتی پساب حاصل از فرایندهای کشاورزی صنعتی است. آلوده شدن منابع آبی کشور به آلاینده¬هایی نظیر مواد شیمیایی ارگانیک (‌شوینده¬ها، ‌سوخت¬ها،‌ فلزات سنگین،‌ سموم گیاهی و کودهای شیمیایی)‌ به¬دلیل پایداری طولانی این مواد باعث غیر قابل مصرف شدن منابع آبی و بروز پدیده کم آبی می¬شود. 
5- عدم توسعه فناوری استحصال آب
عدم توسعه فناوری استحصال آب موجب از بین رفتن منابع آبی حاصل از نزولات جوی به شکل آب¬های سرگردان می¬شود که خود، اتلاف و آلودگی آب به انواع آلاینده¬ها را به دنبال دارد و در عمل باعث تبدیل این منابع کیفی با ارزش به پساب¬های غیرکیفی می¬شود. 
توسعه فناوری استحصال آب به معنی امکان حداکثرسازی ذخیره آب برای جلوگیری از آلودگی آن و حفظ کیفیت آب در راستای بهره برداری بهینه در آینده است.
6- عدم توسعه فناوری بازیافت آب
بازیافت آب به¬منظور استفاده مجدد به¬طور مستقیم یا با تغییر کاربری مانند استفاده فاضلاب بی¬خطر و تصفیه شده در کشاورزی، صنعت و بهداشت، راه دیگر مقابله با کم آبی و استفاده بهینه از آب است. توسعه تصفیه فاضلاب¬ها در شهر و صنایع به¬منظور بازیافت و  استفاده مجدد، امروزه ضرورتی اجتناب¬ناپذیر است.
7- عدم توسعه فرهنگ عامه در حفظ، بهره برداری و مصرف منابع آبی
فرهنگ نقش عمده ای در استفاده بهینه از آب و حفظ منابع آبی به¬ویژه در شهرهای کوچک و روستاها دارد. راه¬های کنترل آلودگی آب و تأثیرات بهداشتی، اقتصادی و اجتماعی آن باید در سطح کودکستان¬ها، مدارس، آموزشگاه¬ها، خانواده¬ها و اجتماع توسط دولت، سازمان¬های غیردولتی و نهادهای مختلف مرجع  مانند استادان دانشگاه¬ها، روزنامه نگاران و نیز صدا و سیما به¬طور مداوم آموزش داده شود.

نقش شرکت سایپا در ارتقای فر هنگ حفاظت، بهره برداری و مصرف منابع آبی
شرکت سایپا در راستای اهداف بلندمدت خود و حرکت به سوی توسعه پایدار و تلاش برای حفظ آرمان¬های زیست¬محیطی با شعار "سایپا؛ دوستدار محیط زیست" به سرمایه گذاری¬های کلان در مقوله تصفیه و پالایش پساب¬های صنعتی و بهداشتی خود اقدام کرده است.
این شرکت با ساخت سه تصفیه خانه بزرگ با ظرفیت نهایی 216 متر مکعب بر ساعت و تصفیه کلیه پساب¬های بهداشتی و صنعتی مطابق با استانداردهای زیست محیطی کشور و همچنین ارتقای خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک پساب¬های تولیدی و تصفیه آنها در حد آب شرب، گام مهمی در زمینه حفظ سلامت محیط زیست و همچنین تأمین بخشی از نیازهای آبی شرکت برداشته است.
با سرمایه گذاری¬های صورت گرفته در سایپا، علاوه بر جلوگیری از آلودگی آب¬های زیرزمینی، قابلیت برگشت روزانه 5000 مترمکعب آب تصفیه شده به چرخه تولید ایجاد شده است که در صرفه¬جویی و مدیریت مصرف آب بسیار مؤثر است.


گردآورندگان:‌ مجید انصاری و جعفر کریمی ‌
کارشناسان مسؤول اداره آب و فاضلاب سایپا